Adana İlimizin Tarihi ve Doğal Güzellikleri Hakkında Genel Bilgiler

Adana İlimizin Tarihi ve Doğal Güzellikleri Hakkında Genel Bilgiler

Kaleler : Adana da çok sayıda tarihi kale vardır. Ceyhan dan Tarsus a kadar 40-50 dağ kalesi olup bunlardan meşhur olanları şunlardır:

Adana Kalesi : Abbasi Sultanı Halife Harun Reşid tarafından eskiden kalan kale yıkıntıları üzerine 781 de yaptırılmıştır. 1836 da Adana yı işgal eden Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa tarafından yıktırıldığı için bugün temellerinin bir bölümü kalmıştır.

Evliya Çelebi seyahatnamesinde; Dört köşeli çevresi dört yüz adımdır. Yedi kulesi iki kapısı vardır der. İlk devirde yapılan kalenin bir duvarı nehire dayanmış olup diğer üç kenarı hendeklerle çevrilidir ve 7 burcu vardır.

(Kestanbol) Ayas Kalesi : Ceyhan ın 30 km uzağındadır. Yumurtalık ismiyle anılır. Kale ortaçağda yapılmıştır. Kanuni Sultan Süleyman Han 1536 da tamir ettirmiş ve Sahil Kulesi ismi verilen bir kule ilave ettirmiştir.

Yılanlı Kale: Ceyhan a 6 km uzaklıktadır. Halk arasında ismi (Şahmeran) dır. Misis e yakındır. Ortaçağda Haçlı seferleri esnasında kurulmuştur. Taş yapı ve 9 kuleli olup tepe üzerindedir.

Anavarza Kalesi : Kozan ın 22 km kuzeydoğusundadır. M.Ö. 9. asırda Asurlular tarafından yapılmıştır. 795 senesinde Abbasilerin eline geçmiştir. Sonra Ramazanoğulları nın eline geçmiştir. On dördüncü asırda kullanılmaz olmuştur. Roma ve Bizans devrinde tamir edilmiştir. Justiniaus tamir ettirmiştir. Kozan ilçesinin Dilekkaya (Anabarza) köyü yakınındadır.

Toprak Kale : Toprak bir tepe üzerindedir. Osmaniye nin 8 km batısında bulunan kale Adana nın doğusundadır. Çukurova yı güneyden gelecek saldırılara karşı korumak için yapılmıştır. M.Ö. 3. asırda yapılmış olup Romalılar Abbasiler Selçuklular Ramazanoğulları ve Osmanlılarca tamir edilmiştir. Duvarları ayaktadır.

Kozan Kalesi : Kozandadır. Asurlular tarafından yapılmıştır. 44 kulesi vardır. Çevresi yaklaşık 6 km'dir. Defalarca tamir görmüştür. Kısmen ayaktadır.

Cem Kalesi: Ortaçağdan kalmadır. Cem kale ismi sonradan verilmiştir. Roma çağı kalıntıları vardır. Kadirli yakınındadır.

Kurtlar Kalesi : Adana nın doğusundadır. Ortaçağda yapılmıştır. Birçok kere tamir edilmiştir. Bahçe ilçesindedir. Bazı duvarları durmaktadır.

Sirkeli : Ceyhan yakınlarında Hitit Höyüğüdür. Kazılarda M.Ö. on ikinci asra ait eserler bulunmuştur.

Sis Kale : Ceyhan civarındadır. Ortaçağa aiddir. Geçen asır tamir gördüğü halde harabe halindedir.

Milvan Kale : Adana ya 48 km uzaklıktadır. Karaisalı yakınlarındadır. Ortaçağda yapılmıştır. Halen yıkıntı halindedir.

Annaşa Haruniye Hemite Bucak Dumlu Feke Cardak Kum Savranda Semen kaleleri ile Toprakkale Adana daki diğer kalelerdir.

Hasan Ağa (Kethuda) Camii : Eski caminin hemen arkasındadır. Planı Mimar Sinan tarafından yapılmıştır. 1558 de Ramazanoğlu Piri Paşa zamanında Ramazanoğlu Halil Beyin kölesi Abdullah oğlu Hasan Kethüda ile azadlı köle Atike tarafından yaptırılmıştır (1501-1703). Klasik devir Osmanlı cami mimarisinin Adana daki tek örneğidir. İnşası 25 sene süren camiin güney duvarında 1671 de Çukurova ya gelen Evliya Çelebi nin imzası vardır.

Akça Mescid : Adana il merkezinin en eski binası ve Adana da bulunan en eski Türk eseridir. 1409 senesinde Ağaca Bey isimli bir Türkmen ağası tarafından yaptırılmıştır. Tipik bir Selçuk mimari karakterini aksettiren kapısının taş oyma motiflerinin ve cami içindeki minberinin büyük sanat değeri vardır. Minaresinin süsleri dikkat çekecek güzelliktedir.

Eski (Yağ) Cami ve Medresesi : Adana merkezinde ve çarşı içindedir. Yağ Camii ismi ile de anılır. Ramazanoğulları devrinde yaptırılmış olan bu cami Osmanlı devrinde esaslı bir bakım görmüştür. 1558 de Piri Paşa caminin yanına bir de medrese ilave ettirmiştir. Sarı renkli taştan (küfeki) yapılmış giriş kapısı on dört-on beşinci asrın bir san at şaheseridir. İnşaatına 1501 de başlanmıştır. Bu cami yapılmadan önce aynı yerde kilise vardı.

Ulu Cami ve Medresesi : Ramazanoğulları tarafından yapılan en büyük ve meşhur bir camidir. Hala dimdik ayaktadır. Osmanlı devrinde tamirat görmüştür. İnşaatına 1513 de başlanmış ve inşaat 1541 de Piri Mehmed Paşa tarafından bitirilmiştir. Selçuklu Memluk ve Osmanlı mimarisinin özelliklerini taşır. 


Stalaktikli ve arabesk süsleme çift bordürle bezenmiştir. Bütün kemerlerinde doğu avlu kapısının iç ve dış cephesinin yapımında siyah-beyaz mermerler kullanılmıştır. Mihrabı mermerdendir. Üst bölümlerinde bulunan yarım daire içinde on altı ve on yedinci asır çinileri dikkati çeker. Beyaz zemin üzerinde lacivert kırmızı firuze renklerle stilize nar ve erik çiçekleri hançer yaprakları ile süslü motiflerin sanat değeri yüksektir.

Alemdar Mescidi : 1748 de Alemdar Kul Mustafa Hasan Ağa yaptırmıştır.

Mestanzade Camii : 1682 de Mestanzade Hacı Mahmud Ağa yaptırmıştır.

Cuma Fakih Camii : 1541 de Cuma Fakih isimli bir zat yaptırmıştır.

Ali Dede Mescidi : 1704 de Ali Dede isimli bir şahıs adına Rakka valisi Mehmed Paşa yaptırmıştır.

Ceyhan-Ulu Camii :
1868 de Nogay Abdülkadir Ağa tarafından yaptırılmıştır.

Ceyhan Kurt Kulağı Camii : Ceyhan a 12 km uzaklıkta 1601 de Haydar Ağa tarafından yaptırılmıştır. 1659 da Mimar Mehmed Ağa tarafından tamir ettirilmiştir.

Yeni Cami : Adana dadır. 1724 de yapılmış tek minareli ve Osmanlı mimari özelliğini taşır.

Küçük Mescid : Ramazanoğullarından Halil Bey tarafından 1482 de yaptırılmıştır. Bir ara depo olarak kullanılmıştır.

Yeşil Mescid : Gencizade Hacı Mahmud tarafından 1741 de yaptırılmıştır. Kubbesini örten yeşil kiremitleri nedeniyle bu adla anılmaktadır.

Kozan Hoşkadem Camii : Kadirli dedir. 1448 de Mısırlı Türk-Memluk beylerinden Emir Abdullah Hoşkadem tarafından yaptırılmıştır.

Diğer camiler : Evliya Çelebi Seyahatnamesi nde Adana da irili ufaklı 70 cami ve mescidin bulunduğunu yazmaktadır. Kemeraltı Camii ve Tahtalı Camii Kadirli Hamidiye Camii Bahçe Agimbey Camii bunlardandır.

Türbeler: Adana da yer alan türbelerden bazıları şunlardır:

Ramazanoğlu Türbesi : Ulu Caminin bitişiğindedir. 1541 de Piri Mehmed Paşa tarafından yaptırılmıştır. Oyma taş işçiliği ile süslüdür. Türbenin içi on altıncı yüzyıl çinileriyle kaplıdır. Türbede Ramazanoğlu Halil Bey ile torunları Mustafa Bey ve Mehmed Şah yatmaktadır.

Şehid Duran Mezarı : Adana nın kurtuluşunda Fransızlar a karşı ilk verilen şehidin bulunduğu mezardır. Sed boyundadır.

Ağcabey Kümbeti : Bahçe ilçesindedir. Ağca Bey in oğlu Mehmed Ağa nın türbesidir. Annesi tarafından 1856 da yaptırılmıştır. Kesme taştan kare biçiminde ve tek kubbeli olarak inşa edilmiştir.

Hanlar ve çarşılar; Gön Hanı : 1530 da Ramazanoğlu Piri Mehmed Paşa tarafından yaptırılmıştır. Üç yüz altmış dükkanlı ve bedestenlidir. Hanın tamamı yıkılmıştır. Geriye sadece giriş kapısı kalmıştır. Eski kapı 1960 ta restore edilmiştir.

Tuz Hanı : Ulu Cami mahallesindedir. Kitabesinden 1497 de Ramazanoğlu Halil Bey in yaptırdığı anlaşılmaktadır. Han düzgün taşlarla örülmüştür. Çeşitli zamanlarda tamir gören hanın bir bölümü yıkıktır. Batı köşesinde küçük bir mescid vardır.

Havraniye (Misis) Kervansarayı : Ceyhan ilçesine bağlı Havraniye köyündedir. Selçuklulardan kalma eski bir kervansarayın yerine Sultan Dördüncü Mehmed in emri ile sadrazam Köprülü Mehmed Paşa tarafından yaptırılmıştır. Günümüzde sadece giriş kapısı kalmıştır.

Kurt Kulağı Kervansarayı : Ceyhan ilçesinin Kurtkulağı köyü yakınında eski Halep kervanyolu üzerindedir. 1659 da Hüseyin Paşa tarafından Mimar Mehmed Ağaya yaptırılmıştır. Günümüze kadar sağlam olarak gelmiştir.

Soluhan Kervansarayı : Kozan ile Feke ilçeleri arasında eski Kozan-Kayseri kervanyolu üzerindedir. Selçuklu-Osmanlı mimari tarzı özelliklerini taşıyan bir handır.

Hamamlar Çarşı Hamamı : Adana hamamlarının en eski ve en büyüğüdür. 1529 da Ramazanoğullarından Piri Mehmed Paşa tarafından yaptırılmıştır. Çeşitli zamanlarda tamir gören hamam 1945 de restore edilmiştir.

Irmak (Yalı) Hamamı : Eski Roma hamamı üzerine Ramazanoğullarından Halil Bey 1494 te yaptırmıştır. Seyhan Nehri kıyısında olup suyunu buradan alır.

Mestan Hamamı : 1682 de Ramazanoğullarından Mestanzade Hacı Mahmud Ağa tarafından Mestanzade Camii nin bir vakfı olarak yaptırılmıştır.

Yeni Hamam : 1720 de Musahalıoğlu Mustafa Bey tarafından yaptırılmıştır. Diğer hamamlara benzemektedir.

Diğer Tarihi Ve Turistik Yerlerden Bazıları Da Şunlardır :

Taş Köprü : Seyhan Nehri üzerindeki şehrin iki yakasını birleştiren taş köprü Romalılardan kalmadır. 3.10 m yüksekliğinde 13 m genişliğinde 21 gözlü ve taştan yapılmıştır. On yedinci asırda esaslı bir tamir görmüştür. Sultan Üçüncü Ahmed (1713) Adana valisine taşköprünün tamiri için ferman göndermiştir. 1847 de ise Sultan Abdülmecid Han tamir ettirdi. Günümüzde yirmi bir gözden sadece on dördü kalmıştır.

Adana nın sembolü olan kule 1882 de Adana valisi Abidin Paşa tarafından yaptırılmıştır. Kare prizma şeklinde olup 32 m yüksekliğindedir. Şehrin merkezinde olan kule şehrin Fransız işgalinden kurtulmasında genç kızların işlediği Türk bayrağının asılması ile bayrağa gönderlik etti.

Adana Bölge Müzesi: Kuruköprü semtindeki Rum kilisesinde bir düzenleme neticesinde açılmıştır. Müzede 69 sikke 2950 arkeolojik değeri olan eser beş bin etnografik değeri olan eser 3500 mühür Osmanlı devrine ait 346 mahkeme kararı bulunmaktadır.

Misis Mozaik Müzesi : Adana ya 20 km uzaklıkta ve Seyhan Irmağı kenarındadır. Hitit Roma Bizans İslam (Arap Selçuk ve Osmanlı) devirlerine ait pekçok tarihi eser vardır. Ayrıca dördüncü asırdan kalma bir kiliseden çıkarılan mozaikler burada saklanmaktadır.

Gastabala (Hieropolis) : Osmaniye nin 12 km kuzeyindedir. Hitit ve Asurlulardan kalma tarihi bir şehirdir.

Şar (Comana) : Tufanbeyli nin 20 km kuzeyindedir. Hitit Roma ve Bizans devrinde önemli bir yerleşme merkezi idi. Hitit anıtı ile meşhurdur.

Kaplıcaları :
Adana il sınırları içinde yedi kaplıca vardır. Bu kaplıcalar değişik hastalıklara iyi gelmektedir. Haruniye kükürtlü kaplıcaları cilt ve romatizma hastalıklarına iyi gelir. Kurttepe Alihocalı Misis ve Kodes içmeleri mide ve barsak hastalıklarına faydalıdır. Osmaniye yakınlarındaki Gebeli içmesinin suyu idrar söktürücü olarak bilinir. Tahtalıköy Kükürtlü Kaynağı cilt hastalıklarına ve isiliğe iyi gelir.

Mesire yerleri : Adana nın zengin doğal güzellikleri vardır. Seyhan Barajı ve Sarıçam Koruluğu özellikle şehir merkezinin dinlenme yeridir. Kapız il merkezinden 35 km uzaklıkta eşsiz güzellikleri ile tanınan bir yerdir. Çakıt Suyu çam ormanları ve dağ dorukları Kapız a ayrı bir güzellik verir. Aslantaş piknik yeri ve Karatepe milli parkı Adana merkezine 122 km dir. Burada bulunan açık hava Hitit Müzesi çevrenin tabii güzelliğini tarih ile birleştirmektedir.

Anavarza : Ceyhan civarında eski çağların önemli bir şehridir. M.Ö. 6. asırda kurulmuştur. Asur Roma Bizans Müslüman-Arap ve Türk devirlerine ait eserlerce zengindir. Kale su kemerleri anfi tiyatro mozaikleri ve stadyum kalıntıları meşhurdur.

Arkadius devrinde Kilikya nın Tarsus'tan sonra ikinci büyük şehri idi. M.S. 526 da çok şiddetli zelzele ile yıkıldı. Justinaus şehri yeniden yaptırdı. Halife Harun Reşid devrinde şehir Müslümanların eline geçti. Sonra Ramazanoğullarına ve 1516 da Yavuz Sultan Selim Han devrinde Osmanlı Devletine katıldı.

Karatepe : Adana nın 120 km kuzey doğusundadır. Hitit kralı Asitavandes tarafından M.Ö. 4. asırda kurulmuştur. Kale kral evleri heykel ve yazıları günümüze kadar gelmiştir.

Kadirli : Tarihi bir şehirdir. Kiliseden camiye çevrilen Ala Cami ortaçağ yapısı Cem Kalesi ile Roma çağına ait kaya kabartmaları en meşhurlarıdır.

Sirkeli Kabartması : Adana-Ceyhan karayolunun 45 inci kilometresindedir. Hitit krallarından Muvattalish in kayalar üzerine işlenen dev bir tasviridir. M.Ö. 1200 senesinde yapılmıştır.

Yaylalar : Adana nın yazı sıcak ve bunaltıcı olur. Halkın bir kısmı yaz aylarında yaylalara çıkarlar. Yaylalar yemyeşil ve serindir. Başlıca yaylaları Pozantı Nemrun Zorkun Horzum ve Börücek tir. Nemrun Yaylası çok güzel manzaralıdır.

Evliya Çelebi Seyahatname sinde Adana için şunları yazar: Ramazanoğulları Camii dört büyük sütun üzerine oturan yüksek kubbeli olarak yapılmıştı. Kubbenin tepesindeki alemin parlaklığından gözler kamaşır. Caminin içi dışı tamamen çinidir. Mihrap ve minberini tarif etmek güçtür. İçerisinde çok değerli avize ve kandiller vardır. Müezzin mahfeli ince sütunlar üzerinde oturtulmuş bir köşk gibidir. Avlusu küçük renkli taşlarla döşenmiştir. Avlunun çevresinde yirmi üç sütuna oturan yirmi kubbeli ve halılarla döşeli bir sofa bulunmaktadır. Caminin sol yönünde kurşun örtülü bir kubbe içinde

Ramazanoğlu gömülüdür.

Evliya Çelebi Adana da ayrıca küçüklü-büyüklü 70 cami ve mescidin bulunduğunu söyler. Onun ifadesine göre Adana da 8700 ev ve konak vardır (Yaklaşık olarak 40-45 bin nüfus). O devir için Adana Anadolu nun en büyük şehirleri arasında sayılır. Osmanlı Devletinin eyalet merkezlerinden biridir. Evliya Çelebi şöyle devam etmektedir: Bilginleri çoktur. Halkı ehl-i sünnettir. Bir dar ül kurra üç dar ül-hadis kırk çocuk mektebi vardır. İki hamamı olup biri yalı tarafında Paşa Hamamı diğeri çarşı içerisinde Eski Hamamdır. On yedi han vardır. Çarşı içerisindeki Ramazanoğlu Hanı yüz yirmi odalıdır. Etrafındaki üç yüz altmış dükkan dahi Ramazanoğlu yapısıdır. Ayrıca şehir içerisinde yüz otuz dükkan ve kale gibi büyük bir bedesteni vardır. Bunlar da Ramazanoğulları devrine aittir. Şehir nehirden yüksek olduğundan dolaplar vasıtası ile alınan sular şehre taksim edilir.)

Zikir anmak Allah'ı hatırlamak her sözünde ve her işinde O nun emirlerine uymak yasakladıklarından sakınmak. (Bkz. Tasavvuf) Anma anımsama ezberleme hatırlama. Söylenmesi tavsiye edilen hamd sena ve dua için kullanılan sözler. Bazı alimler zikri insana sevap kazandıran her türlü hareket olarak tarif etmişlerdir.

Adınız :
Mailiniz :
Yorumunuz :
Doğrulama Kodu :